İster Eski Türkçe diyin, ister Tarihi Türkiye Türkçesi diyin, ister Osmanlıca diyin... Bu hiçbirşeyi değiştirmeyecektir. Değişen sadece, bu medeniyet diline sizin hangi açıdan baktığınız olacaktır. Blog'umuz bu tartışmaların odağında olmaktan uzak durup, medeniyetini daha iyi tanımak isteyen bireylerin buluşma ve bu medeniyet dilini daha iyi öğrenebilme çabalarının yeri olacaktır sadece.Blog'umuzda medeniyet dilimizden örnekler olan metinler konulacaktır ve tüm ziyaretçilerin yorumuna, katkısına açık olacaktır. Hepimiz eksiğimizi bir diğerimizin bilgisi ile kapatacağız ve paylaşımın bereketini hep birlikte göreceğiz.
Anadolu'nun herhangi biryerinde karşımıza çıkan bir kitabeyi, mezar taşını yahut bir belgeyi, tapu senedini, dedelerimizden kalmış hüviyet cüzdanlarını vs. okuyor olabilmek sanırım hepimiz için bir sevinç kaynağı olacaktır.
Osmanlıca öğrenmek için, duzenli ders notları yayınlamaktansa kişilerin buldukları her fırsatta herhangi bir metni okuma çabaları daha etkili olacaktır. Çünkü Osmanlıca'nın okunma kuralları sınırlıdır ve bunun için bir derslik anlatım aslında yeterlidir. Ancak, yine de Blog'umuza 11 tane Osmanlıca dersi koyduk. Tamamlanması zaman alacaktır, hazırlanmış olanlarından istifade etmenizi umarız.
Matbu eserleri okuyabilmek için aslında Elifba biliyor olmanız yeterlidir ancak Arap alfabesinde olmayan, Osmanlıca'ya özgü ve Farsça'da da kullanılan bazı harfler vardır, bunları da biliyor iseniz, kelime hazineniz okudukça gelişecektir ve aynı kelimeyi bir başka metinde karşılaştığınızda rahatlıkla okuyabileceksiniz.
Aynı vezinler genelde aynı harflerle yazılırlar ancak Osmanlıca'nın zaman içerisinde gelişim göstermesi sonucu yazım kurallarında da birtakım farklılıklar oluşması sonucunu doğurmuş olsa da, bir kelimenin değişik kalıpta yazılmış olması durumunda tahmini metodla yine okuma şansınız oldukça yüksektir. Misal verecek olursak, dede kelimesi klasik dönemde De-He-De-He harflari ile yazılırken, daha sonraki dönemlerde aynı yazılmasının yanında kimi eserlerde sadece iki DAL harfi ile De-De şeklinde yazıldığı da görülmektedir. Tabi ki bu basit bir örnek oldu, ancak bazı durumlarda bir kelimenin yazımı değiştiğinde, aynı kelime bir başka okunuşu da verebilmekte ve bu da ancak kelime hazinenizin ne kadar gelişkin olduğu ile doğru orantılı olarak doğru şekilde okuma şansınızı artırmaktadır. Kelimenin siyak ve sibakından orada kullanılan kelime iki ya da daha fazla okunuş veriyorsa, hangisinin doğru olduğunu kolaylıkla bulabilirsiniz.
Eğer okuduğunuz metin nesir değil de bir beyit ya da şiir ise, aruz vezni ile yazılmış olacağından bu durumda kelimenin geçtiği satırın bir üst satırından aynı vezınde kullanılan diğer kelimeyi bularak, okumakta zorlandığınız kelimeyi de aynı kalıba sokmak suretiyle doğru okuyuşu bulmak gibi bir olanağınız da vardır ancak bu herzaman genel-geçer bir kural değildir.
Eğer okuduğunuz metin nesir değil de bir beyit ya da şiir ise, aruz vezni ile yazılmış olacağından bu durumda kelimenin geçtiği satırın bir üst satırından aynı vezınde kullanılan diğer kelimeyi bularak, okumakta zorlandığınız kelimeyi de aynı kalıba sokmak suretiyle doğru okuyuşu bulmak gibi bir olanağınız da vardır ancak bu herzaman genel-geçer bir kural değildir.
Matbu metinlerden ayrı olarak, Osmanlıca'yı gerçek anlamda okuyabilmek, el yazması metinleri, arşiv belgelerini, tapu kayıtlarını, tahrir defterlerini, şer'iyye sicillerini... yani yazma eserleri okuyabilme başarısındadır. Burada kişilerin karşılaşacağı zorluklar genellikle aynı kelimelerin farklı hattatlar tarafından farklı yazıma tabi tutulmuş olmaları, bitişmeyen harflerin bitiştirilerek yazılması, noktalı harflerin noktalarının ve dişli harflerin dişlerinin konulmaması gibi konulardadır. Ancak bir de şu var ki, hangi hattat yazmış olursa olsun, klişeleşmiş yazımlar ve kelimeler vardır, gerçekte kelimeye baktığınızda harf diziminden öyle bir okunuşu çıkaramıyor olsanız da o klişe bir yazıma dönüşmüştür ve her hattat aynı kalıbı kullanarak yazmış olduğundan, o kelimeyi birkaç belge üzerinde gördükten sonra göz alışkanlığı oluşacak ve diğer seferlerinde okumakta zorlanmayacaksınız. Ancak bunlar sayıca çok değillerdir. Genellikle belge sonlarındaki tarih, mühür, mahlas, buyruldu anlamındaki kelimelerdir.
Osmanlıcayı iyi okumak için okutucu harflerin nerede okutucu ve nerelerde sessiz harf olarak kullanıldıklarının iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle, belge okumaya geçmeden önce bol miktarda matbu eser okuyarak pratik yapılması, Osmanlıca okumaya meraklı okuyucular için önem arzetmektedir.
Blog'umuza konulmasını istediğiniz resim, yazı, açılmasını ve açıklanmasını istediğiniz her türlü konu için lütfen posta adresimize yazınız: zebani.osmani@gmail.com
Hayırlı ve hayırlara vesile olması temennisi ile hoşgeldiniz...
